ⓘ Iqlim ..

Abadiy muzloq yer

Abadiy muzloq yer – Yer yuzasidan malum chuqurda joylashgan va uzoq vaqt muttasil muzlab yotadigan tog jinslari. Odatda Yer yuzining shimoliy va janubiy sovuq olkalarida hamda baland toglarda uchraydi. Yevrosiyoda Abadiy muzloq yer ye. maydoni 10 mln. km² dan ziyod. Yillik ortacha temperaturasi 0° dan past bolgan olkalarda keyingi davrlarda ham Abadiy muzloq yer ye. lar vujudga kelayotgani haqida malumotlar bor. Abadiy muzloq yer ye. ning yuza yupqa qatlami yoz vaqtida bir oz eriydi. Abadiy muzloq yer ye. Tuproq jarayoniga, osimliklarga, hayvonot dunyosiga tasir etadi. Abadiy muzloq yer ye ...

Arid iqlim

Arid iqlim – havo temperaturasi yuqori bolgan va yogin deyarli yogmaydigan yoki kam yogadigan quruq iqlim. Chol va chala chollar ga xos.

Boreal iqlim

Boreal iqlim - qishda qor mol yogadigan, yozi nisbatan qisqa va iliq boladigan ortacha kengliklar iklimi. Boreal iqlim li joylar da asosan tayga va tilogoch ormonli landshaftlar uchraydi. Hozir Boreal iqlim atamasi kam qollaniladi.

Gumid iqlim

Gumid iqlim - yogingarchilik miqdori buglanishdan ortiq bolgan, namlik tuproqqa shimiladigan, ortiqcha suv ariqlar, daryolar tarzida chiqib ketadigan nam iqlim. G. i. ormon osimliklarining rivojlanishi uchun juda qulay. G. i. quyidagilarga farqlanadi: 1) abadiy muzlik mavjud bolgan, grunt suviga toyinish manbai bolmagan qutbiy G. i.; 2) yoginlar tuproqqa qisman shimiladigan, grunt suvi mavjud bolgan va grunt suviga toyinish manbaiga ega freatik G. i.

Kontinental iqlim

Kontinental iqlim - katta kurukliklarning atmosferaga tasiri ostida shakllanadigan iqlim. Bunda yillik va sutkalik temperatura amplitudalari katta boladi, havo kechasi salqin, kundozi issiq keladi, yogingarchilik kam bolib, u yildan bu yilga ozgarib turadi. Kontinental iqlim dengiz iqlimining aksidir. Ozbekiston okean va ochiq dengizlardan minglab km uzoqda, eng katta Yevrosiyo materigining markazida bolganidan tipik kontinental iqlimli olkadir. Ozbekiston va butun Orta Osiyo iqlimining asosiy xususiyatlari shundaki, bu yerlarda yoz issiq va seroftob, qish shu kengliklar uchun ancha sovuq, ...

Motadil iqlim

Motadil iqlim - Quyosh zenitgacha kotarilmaydigan motadil mintaqa iqlimi. Motadil iqlim 3 toifa: motadil dengiz, motadil kontinental va motadil musson iqlimlariga bulinadi. Motadil dengiz iqlimida yil davomida xavo seryogin, qishi nisbatan iliq boladi. Yozi esa jazirama, havo haroratining yillik amplitudasi unchalik katta bolmaydi. Bunga Garbiy Yevropa iqlimi misol bolishi mumkin. Motadil kontinental iqlimda qishlari sovuq, yozlari issiq, traning yillik amplitudasi 40° atrofida, yogin miqdori juda kam boladi. Bunga dengizdan yiroq yerlarning iqlimi kiradi. Motadil musson iqlimida qishlari ...

Nival iqlim

Nival iqlim - krr erib va buglanib ulgurmaydigan iqlim. Abadiy qor qatlami hosil bolib, muzlik boshlanishiga sabab boladi. Qor iqli-mi ham deyiladi.

Qurgoqchilik

Qurgoqchilik - buglanish yogindan ortiq bolgan sharoitlarda kechadigan uzoq davomli ob-havo. Bunday sharoitda tuproqdagi suv zaxirasi tez sarflanib ketadi, bu esa qishloq xojaligi ekinlari hamda yaylov osimliklarining rivojlanishi va mahsuldorligiga salbiy tasir korsatadi. Tekislik hududlardagi Q.ning umumiy darajasi gidrotermik koeffitsiyent bilan aniqlanadi. GTK vegetatsiya davridagi yogin miqdorini huddi shu davrdagi temperatura yigindisining 10 marta kamaytirilgan miqdoriga nisbati bilan ifodalanadi. Sugorma dehqonchilik zonalarida GTK qiymatlari vegetatsiya davrida yoginlar kam bolgan ...

Tropik iqlim

Tropik iqlim deb tropiklarga xos iqlim tipiga aytiladi. Köppen iqlim tasnifida tropik iqlimga quruq bolmagan, yillik orta harorati 18°C dan baland bolgan har qanday iqlim kiradi. Tropik iqlim uchun kichik mavsumiy harorat ozgarishi xarakterlidir. Shimoliy yarimsharda tropik iqlim shimoldan suptropik, janubdan esa subekvatorial iqlim bilan chegaralangan.