ⓘ Til tizimi - x,ar qanday tabiiy tilning ozaro munosabatlar bilan boglangan, muayyan birlik va butunlikni tashkil etuvchi lisoniy unsurlari majmui. Til tiziminin ..

Yopiq sugorish tizimi

Yopiq sugorish tizimi -sugoriladigan maydonlarga suv uzatadigan quvurlar tarmogi. Quvurlar 0.6 - 1.5 m chuqurlikda yoki yer yuzasiga yotqiziladi. Yer osti quvurlari otirmaydigan va kopchimaydigan qumlik, shagal va sh. k. mustahkam gruntlarga yotqiziladi. Suv tekkanda otiradigan gruntlarda avval transheya qazib suv quyiladi, kopchiydigan gruntlarda esa quvur tagiga 20 sm dan kam bolmagan qalinlikda qum solinadi. Yo. s. t. uchun asbestsement, temirbeton, polietilen, metall va shu kabi quvurlardan foydalaniladi. Suv uzatish usuli boyicha Yo. s. t. bosimli va ozioqar bosimli sugorish shoxobcha ...

Yodnoma

Yodnoma - qad. turkiy xalqlar badiiy ijodining bitiktoshlar tarzidagi janri; turkiy run yozuvida bitilgan, mil. 68-asrlarga mansub. Yo.larning nasriy va epik turlari bor. Nasriy Yo.larda misralar songida qofiya va sheriyatning yagona belgisi bolgan band yoq. Epik Yo.lar memuar shaklida ham yozilgan. Bu Yo.larda turk xoqonligining kelib chiqishi, rahbarlik tizimi, harbiy yurishlar, mamlakatning ahvoli aks etgan bolib, siyosiy ruh kuchli; ichki va tashqi kurash tasvirlangan. Xoqonlikning Xitoy hukmronligidan ozod etilishi aytilgan. Yo.larning bazi xususiyatlari keyinchalik ogzaki va yozma ij ...

Yil hisobi

Yil hisobi - katta vaqt oraliqlarini hisoblash tizimi. Y. h.ning kopgina tizimlari biron tarixiy yoki afsonaviy hodisadan boshlangan. Xristian cherkovi Y. h. boshlanishini afsonaviy Iso Masihning tugilishi bilan belgilagan. Mazkur Y. tizimi hozirgi kopgina mamlakatlarda qabul qilingan, Islomga etiqod qiluvchi xalqlarda Y. h. milodiy 622 yil dan boshlanadi.

Informatsiya tarmogi

Informatsiya tarmogi - informatsiya ni ishlab chiqishning ozaro hamkorlashuvchi va malumotlarni uzatish kanallari orqali boglanuvchi avtomatik ti-zimlar majmui. Mahalliy va hududiy turlari bor. Mahalliy I. t. korxona, tashkilot va xojalik mikyosida ish yuritadi. Mu-ayyan korxona bolimlari orasidagi informatsiya almashinuv jarayonlari, asosan, EHM, kompyuterlar tizimi orqali amalga oshiriladi. Hududiy I. t. mintaqalar, mamlakatlar va xududlarni qam-rab oladi. Bunday I. t. keng kolamli bolib, mintaqa lararo informatsiya alma-shinuvi, asosan, internet tizimi orqali amalga oshiriladi

Kilovatt-soat

Kilovatt-soat - ish va energiyaning Xalqaro birliklar tizimi SIga kirmagan birligi; 1 kVt quvvatning 1 soat vaqt ichida bajargan ishiga teng; kVtsoat bilan belgilanadi. 1 kVt ■ soat =3.6 106 J.

Yopiq uruglilar gulli osimliklar

YOPIQ URUGLILAR gulli osimliklar - yuksak osimliklar bolimi. Urugchisining bolishi, qosh uruglanishi Yo. u.ning oziga xos belgisidir. Urugchisi gulning markazida joylashib, tuguncha, ustuncha va tumshuqchadan iborat. Urugchi tugunchasidagi kovakda urugkurtak rivojlanadi. Uruglangan tuguncha mevaga aylanib, uning ichidagi urugkurtakdan bitta yoki bir nechta urug hosil boladi. 200 mingga yaqin turi bolib, 300 oilaga mansub 10 mingdan ortiq turkumi bor. Tasnifi 16-asrdan boshlangan bolsa ham fan tomonidan qabul qilingan tizimi hali ishlab chiqilgan emas. Onlab tizimi taklif qilingan, shularda ...

                                     

ⓘ Til tizimi

Til tizimi - x,ar qanday tabiiy tilning ozaro munosabatlar bilan boglangan, muayyan birlik va butunlikni tashkil etuvchi lisoniy unsurlari majmui. Til tizimining har bir tarkibiyqismi alohidaaloqida emas, balki tizimning boshqa tarkibiy qismlariga qaramaqarshi qoyilgandagina mavjud boladi.

Til murakkab butunlik bolib, uning tarkibiy qismlari sifatida fonologik, leksik semantik, morfologik, sintaktik va uslubiy funksional sathlar ajratiladi. Til tizim butunlik tabiatiga egaligi bois uning tarkibiy qismlari ham shunday xarakterda boladi.

Tilning tizim sifatida izoxlanishi F.de Sossyur, V.Gumboldt va boshqa tilshunoslarning asarlaridan boshlangan. Til tizimi haqidagi hozirgi zamon tasavvuri esa oz ichiga ozaro aloqador bolgan til sathlari, til birliklari, paradigmatik va sintagmatik munosabatlar, tilning belgilar tizimi ekanligi, tilda shakl hamda vazifa funksiya, struktura va substansiya, tilning ichki va tashqi aloqalari, sinxroniya va diaxroniya, analiz va sintez, doimiylik va muvaqqatlik kabi tushunchalarni ham qamrab oladi.

Til tizimini tashkil etuvchi tarkibiy qismlar bir-birini taqozo etadi. Sozlar ishtirokida soz birikmasi, gaplar shakllanadi va nutq hosil boladi. Bunda grammatik qurilish vositalari hamda soz tartibi, inversiya, suppletivizm, tavtologiya singari vositalar ham oziga xos ahamiyat kasb etadi. Til ota murakkab qurilishli ijtimoiy hodisa bolib, uning negizini tashkil etuvchi til birliklari tizimlari asosida til qurilishining ozaro bogliq bosqichlari ajratiladi; bu bosqichlarga xos birliklar tizimi tilshunoslikning turli sohalarida organiladi.

                                     

Yollanma qoshinlar

Yollanma qoshinlar - davlatlar, shaharlar, ayrim badavlat mulkdorlar tomonidan yollangan professional jangchilardan tuzilgan koshinlar. Qad. Misr, Eron va b. davlatlarda keng qollanilgan; 15 - 18-asrlarda Garbiy Yevropadagi qurolli kuchlarning asosini tashkil etgan. Mac, Emmu yillik urush davrida Fridrix II qoshinining yarmidan kupi chet elliklardan iborat bolgan. Hoz. bir qator davlatlar da qurolli kuchlar tarkibini Yollanma qoshinlar asosida toldirish tizimi tiklangan.