ⓘ Xiroj, xaraj - Yaqin va Orta Sharq mamlakatlarida, jumladan, Orta Osiyoda davlat tomonidan undirilgan yer soligi. Sosoniylar davlatipa Qavad I va uning ogli Xus ..

                                     

ⓘ Xiroj

Xiroj, xaraj - Yaqin va Orta Sharq mamlakatlarida, jumladan, Orta Osiyoda davlat tomonidan undirilgan yer soligi. Sosoniylar davlatipa Qavad I va uning ogli Xusrav I Anushirvon otkazgan soliq islohoti natijasida joriy qilingan yer soligi. X. ilk Xalifalik hududida "jizya" atamasining sinonimi sifatida qollanilib, musulmon bolmagan aholi bilan bir qatorda yer, suvga ega bolgan musulmonlardan ham undirilgan. Musulmon qonunshunoslari X.misoha va X.muqosama ga ajratilgan. X. Usmonli turk imperiyasit 18-asr Oxirlariga kelib jizya bilan qoshilib ketgan. Misrda esa, 1907 y. daromad soligi bilan almashtirilgan.

X. Orta Osiyoda 7-asrda arablar tomonidan joriy qilingan. X. yigish uchun har bir viloyatga sarkor, kishloqqa devonbegi va kotib tayinlangan. Xiva xoni Muhammad Rahim I 1775 - 1825 X.ni pul bilan undirishni joriy kilgan. Bunda X. olingan hosil miqsoridan emas, balki yer egasining xojaligi va yer maydoniga qarab olingan. Qoqon xonligi Rossiya tomonidan bosib olingandan keyin bu yerda ham X.ni natura orniga pul bilan yigish rasm bolgan.