ⓘ Bir pallali osimliklar ..

Finik palmasi

Finik palmasi, xurmo palmasi, feniks - palmadoshlar oilasiga mansub ikki uyli daraxtsimon osimliklar turkumi. Afrika va Osiyoning tropik va subtropik mintaqalarining daryolarga yaqin, yer osti suv manbalari bor qurgoq joylarida, vodiylarda, botqokliklarda 15 turi usadi. Asil Finik palmasi yoki arab xurmosi turi - Shim. Afrika, Arabiston yarim oroli, Jan. Eron, Afgoniston va Pokistonning quruq subtropik mintaqalarida osuvchi qad. madaniy osimlikdir. Yovvoyi turi malum emas. Finik palmasi miloddan avvalgi 4ming yillikda Shumer, Ossuriya va Qad. Misrda ekilgani malum. Tanasi barg bandlari qol ...

Guli sumbul

Guli sumbul, giatsint, xiatsint - piyozguldoshlar ga mansub bir yillik osimlik; eqiladigan gul. Rangbarangligi, gultodalarining chiroyli tuzilishi, yoqimli hidi, manzarali ekin sifatida piyozli gullar qatoriga kiradi. G. piyozlari dumaloq, yassi, yapaloq. Barglari chozinchoq, lentasimon, sal bukilgan, uz. 35 sm, kengligi 3 sm, gul poyasining uz. 35 - 40 sm, gultopi 10 - 25 sm, gullarining soni 25 - 35 tagacha boradi. Gulining diametri 2 - 3.5 sm, naysimon, qongiroqsimon shaklda. Gul shodasining bolaklari bukilgan, bazan togri. Okt. oyida ekilib, mart - apr.da gullaydi. Onalik piyozi atrofi ...

Gulsapsardoshlar

Gulsapsardoshlar - bir pallali osimliklar oilasi. Otlar, bazan yarim butalardan iborat. Ildizi tugunak piyozli yoki piyozli. Bargi nashtarsimon yoki kalami. Guli ikki jinsli. Binafsha, kok, oq yoki sariq rangli, gultojbarglarining uchtasi tashki qavatni, uchtasi esa ichki qavatni tashkil etadi. Mevasi kosakcha. Tropik va subtropik hududlar da, bazan motadil iqlimli mintaqalarda 60 ga yaqin turkumi va 1400 tacha turi tarqalgan. Ozbekistonda 6 turkumga mansub 30 dan ziyod turi bor. G. orasida manzarali turlari va b. navlari kup. Bazi turlari ildizidan atir-upa i.ch.da foydalaniladi.

Iloq

Iloq - hiloldoshlar oilasiga mansub ildizpoya kop yillik ot. Boyi 15 - 20 sm, poyasi uch qirrali, barglari ensiz, gullari korimsiz. Mevasi qongir. Ildizpoyasi 10 - 20 sm chuqurlikka joylashib, har 10 - 20 sm dan poya chiqaradi. Shuning uchun ildizpoyasining boshlangan va tugagan joyini topish qiyin. I. qalin va chigal tor ildiz hosil qilib, qumni kochmaydigan qiladi. Orta Osiyodagi barcha qumli chollarda har xil buta va otlar bilan birga poyonsiz I. zorlar hosil qiladi. I. fevralda kokarib, martda gullaydi, mayda urugi pishib, poya va barglari quriydi. I., asosan, vegetativ yol bilan kopay ...

Kalla

Kalla, oddiy karnaygul - kuchaladoshlar oilasiga mansub kop yillik manzarali osimlik. Janubiy Afrikadan keltirilgan. Botqoq osimligi, namsevar, nordon muhitli, chirindili tuproqlarda yaxshi usadi. Tupining bal. 80 - 120 sm. Barglari katta, yaltiroq, keng yoysimon. Guli karnaysimon, oq, pushti. Okt. - dek.da gullaydi. Urugi, bachki ildizlari yoki tuganagi ni bolish yoli bilan kopaytiriladi. May - iyul oylarida har bir katta yoshdagi osimlikdan 3 - 10 tagacha bachki ildiz olish mumkin. Oynavonli salqin issiqxonalarga, sent. oyida asosiy joyiga ekiladi. Bir tup osimlikdan yiliga 3 - 6 gul oli ...

Kuchala

Kuchala, chayonot - 1) kuchaladoshlar oilasiga mansub tuguvaqli, kop yillik, zaharli ot. Boyi 40 - 50 sm. Bargi shapaloq, uzun bandli. Barg bandining ostki qismi qin hosil qilib, poyani oraydi. Gullari ayrim jinsli, topguli sotasimon. Yuqori qismida changchi, quyida esa urugchi gullar joylashgan. Toshkent, Fargona va Samarqand viloyatlarining tog o`rmonlaridagi zax yerdarda osadi. May oyida gullaydi, urugi iyunda pishadi. Tugunagida saponin, kraxmal, mevasida karotinoid, likopin bor. Tugunagidan tayyorlangan tolqon xalq tabobatida ilon va chayon chaqqanda, kunjut moyiga qorilgan tolqonidan ...

                                     

Bardi (osimlik)

Bardi, qiyoq - hiloldoshlar oilasiga mansub kop yillik osimliklar turkumi. Top-top bolib osadi. Poyasi uch qirrali, bogimsiz. Barglari tasmasimon, tilchasiz, yopiq qinli, qatgiq, chetlari gadir-budur. Gullari mayda, rangsiz, ikki yoki bir jinsli, ba’zan ikki uyli bolib,

                                     

Bir pallali osimliklar

Bir pallali osimliklar bir urug pallali osimliklar - yopiq urugli osimliklar sinfi; murtagida bitta pallasi borligi bilan tavsiflanadi. Bir pallali osimliklarga boshoqdoshlar, piyozguldoshlar, bardidoshlar, palmadoshlar va boshqalar oilalar kiradi. Kopchilik Bir pallali osimliklar, mas, boshoqdoshlar katta xojalik ahamiyatiga ega.

                                     

Hiloldoshlar

Hiloldoshlar, bar-didoshlar - kop yillik, bazan bir yillik bir urugpallali osimliklar oilasi, asosan otlar. 85 turkum 3500 dan ortiq turni oz ichiga oladi. Yer sharining hamma mintaqalarida uchraydi. Koproq Shim. yarimsharning motadil va sovuq mintaqalarida tarqalgan. Asosan, zax, botqoq yerlarda, ariqlar boyida, bir qancha turi chol, adir, tog va yaylovlarda osadi. H.ga bardi, qamish, papirus, salomalaykum va boshqa kiradi.

                                     

Qogadoshlar

Qogadoshlar - kop yillik otlar. 1 turkum va 15 turdan iborat. Yevropa va Shim. Amerikada keng tarqalgan. Ozbekistonda 6 turi daryo, kanal, ariq boylarida, kollar atrofida osadi. Poyalari 30 - 200 sm atrofida; silliq, bogimlarga ajralmagan. Barglari qalami, 2 qator bolib ornashgan. Gullari 1 jinsli, gulqorgonsiz. Changchi gullari topgullarning yuqori qismida, urugchi gullari esa pastki qismida joylashgan. Iyun - avg.da gullab, meva beradi.

                                     

Rdestlar

Rdestlar - rdestdoshlar oilasiga mansub otsimon osimliklar turkumi. Suv ostida yoki suv betida osadigan osimliklar. Ikkala yarim sharning issiq va motadil xududlaridagi chuchuk suv havzalarida usadigan 100 ga yaqin turi bor. R. suv havzalarida qalin osib, suv "gullashi"ga sabab boladi. Suv ostidagi qismlari orasida balikdarga ovqat boladigan mayda jonivor va lichinkalar yashaydi. R.ning bazi turlarini suv parrandalari yaxshi yeydi.

                                     

Sayyohlar daraxti

Sayyohlar daraxti - strelitziyadoshlar oilasiga mansub daraxt. Boyi 10 m gacha, barglari yirik, orta tomirlarigacha bolaklarga bolingan, tovusning yoyilib turgan patlarini eslatadi. Guli boshoqsimon topgulda ornashgan, qushlar vositasida changlanadi. Mevasi rezavor, bodringga oxshaydi. Madagaskar va Reyunon orollarida osadi. Chol va saxrolarda sayyoxlar uning soyasida oftobdan saqlanishadi; barg qoltigida shudring va yomgir tomchilaridan hosil boladigan suvdan ichib, chanqoklarini qondirishadi.