ⓘ Potentiometriya. Potensiometrik analiz usullari elektrod potensialini ochishga asoslangan bolib, elektrod potensiali bilan eritmaning konsentratsiyasi orasidagi ..

                                     

ⓘ Potentiometriya

Potensiometrik analiz usullari elektrod potensialini ochishga asoslangan bolib, elektrod potensiali bilan eritmaning konsentratsiyasi orasidagi boglanishni organadi. Elektrolit eritmasiga elektrodlar tushirilganda, elektrod bilan eritma orasidagi sirt chegarasida potensial yuzaga keladi. Bu potensial Nernst tenglamasi yordamida ifodalanadi:

E = E 0 + R T n F ln ⁡ a O x a R e d {\displaystyle E=E^{0}+{\frac {RT}{nF}}\ln {\frac {a_{\rm {Ox}}}{a_{\rm {Red}}}}},

Bu yerda:

  • R {\displaystyle R} - universal gaz doimisi, 8.314 Дж/mol K teng;
  • T {\displaystyle T} - mutloq harorat;
  • F {\displaystyle F} - Faradiy doimiysi, равная 96485.33 Kl mol −1 teng;
  • E {\displaystyle E} - elektrod potentsiali, E 0 {\displaystyle E^{0}} - volt bilan olchangan standart elektrod potentsiali ;
  • a O x {\displaystyle a_{\rm {Ox}}} va a R e d {\displaystyle a_{\rm {Red}}} - yarimreksiyada qatnashgan oksidlovchi va qaytaruvchilarning mos ravishdagi aktivligi.
  • n {\displaystyle n} - jarayonda qatnashgan elektronlar soni;

Agar Nernst formulasiga F va R kiritib, natural logarifimdan onli lagarifimga otsak, T= 298K da quydagi formulani olamiz.

E = E 0 + 0, 0591 V n lg ⁡ a O x a R e d {\displaystyle E=E^{0}+{\frac {0.0591~{\rm {V}}}{n}}\lg {\frac {a_{\rm {Ox}}}{a_{\rm {Red}}}}}

Potensiometrik analiz usullari bevosita va bilvosita usullarga boiinadi. Bevosita usullarda. moddalarning konsentratsiyalari va aktivliklari pH, pM, рА, dissotsiatsiya konstantalari рКа, pKb, muvozanat va barqarorlik konstantalari, eruvchanlik kopaytmalari va boshqa fizik-kimyoviy kattaliklar aniqlanadi. Bilvosita usullar yordamida titrlash davomida titrlashning oxirgi nuqtasi topiladi. Potensiometriyada potensialni olchash uchun indikator va taqqoslash elektrodlar ishlatiladi. Potensiometriyaning ayrim ionlarni aniqlashga moljallangan indikator elektrodlari ishlatiladigan sohasiga ionometriya deyiladi. Taqqoslash elektrodlari olchash davomida doimiy haroratda oz potensialini ozgartirmaydi. Potensiometrik titrlashning oxirgi nuqtasini topish uchun hisoblash, chizma va muayyan potensial pH gacha titrlash usullari mavjud.

                                     

1. Adabiyotlar

  • Корыта И., Дворжак И., Богачкова В. Электрохимия. - пер. с чеш. - M., 1977.
  • Дамаскин Б. Б., Петрий О.А. Основы теоретической электрохимии. - M., 1978.