ⓘ Gruziya qirolligi shuningdek Gruziya imperiyasi sifatida mashhurdir. Gruziya qirolligi 1008-yillarda paydo bolgan orta asr Yevroosiyo monarxiyasi edi. U ozining ..

                                     

ⓘ Gruziya qirolligi

Gruziya qirolligi shuningdek Gruziya imperiyasi sifatida mashhurdir. Gruziya qirolligi 1008-yillarda paydo bolgan orta asr Yevroosiyo monarxiyasi edi. U ozining siyosiy va iqtisodiy qudratining Oltin asriga XI-XIII asrlarda qirol David IV va qirolicha Tamara hukmronligi davrida erishgan. Gruziya nasroniy sharqining eng kozga koringan mamlakati bolgan va oz yerida oz dinini mahkam saqlab qolgan.

                                     

1.1. Tarixi Gruziya davlatlarining birlashuvi

X asrning oxirida Taolik David III Kartliga bostirib kirib, uni tarbiyalagan ogli Bagrat IIIga berdi va otasi Gurgenni ozining hukmdori etib tayinladi, u 994-yilda "Iberiyaliklar qiroli" sifatida ham toj kiydi. Gurgenning merosixori sifatida Abxaziya qiroli Bagrat qoldi.

1008-yilda Gurgen vafot etdi va Bagrat uning orniga "Iberiya qiroli" ornini egalladi va shu bilan Abxaziya va Iberiya birlashgan qirolligining qiroli boldi. Ozining hukmronligini taminlagandan song, Bagrat Gruziyaning sharqiy qismida joylashgan Kaxeti-Hereti qirolligiga koz olaytirdi va 1010-yil atrofida yoki ikki yillik jangovar va tajovuzkor diplomatiyadan song uni oz davlati qoshib oldi. Uning fikriga kora, eng xavfli ichki xavf Bagrationlarning Klarjeti chizigidan kelib chiqqan. Ogli George ni oz merosxoriga aylantirish uchun Bagrat yarashtiruvchi uchrashuv bahonasida amakivachchalarini aldab, ularni 1011-yilda qamoqqa tashlagan. Ularning mol-mulklari Bagrat va uning avlodlariga otdi. Ularning farzandlari - Sumbat ogli Bagrat va Gurgenning ogli Demetre Konstantinopolga qochib ketishdi, u yerdan Vizantiya yordami bilan ota-onalik yerlarini qaytarib olishga harakat qilishadi, oxirgi marta 1032-yilda harakat qilishdi, ammo natija bermadi.

                                     

2.1. Kochmanchilar bosqinlari Temuriylar bosqini

Brilliant George V davrida birlashish va tiklanish davri bolgan, ammo 1386-1403-yillarda Amir Temurning sakkizta hujumi Gruziya qirolligiga katta zarba berdi. Temurning Kavkazda birinchi paydo bolishi Toxtamishning 1385-yilda Kavkaz yerlari orqali Shimoliy Eronga kirib borgani va u yerdagi talon-tarojiga javob boldi.

1386-yil kuzning oxirida Temurning ulkan qoshini Gruziyaga hujum qildi. Temur ozining bosqinlarini mintaqadagi musulmon bolmaganlarga qarshi jihod deb elon qildi. 1386-yil 22-noyabrda qattiq kurashdan song Tbilisi qamalga olindi va shahar qamalga chiday olmay taslim boldi. Shahar talon-taroj qilindi va Bagrat V va uning oilasi qamoqqa tashlandi. Ushbu bosqindan foydalangan holda qirollik vassali Imereti gersogi Aleksandr ozini mustaqil hukmdor deb elon qildi va 1387-yilda Gelati monastirida Imereti qiroli tojini kiydi.

Gruziyani bosqindan saqlab qolish uchun kop urunishlar amalga oshirildi. Bagratning ogli va vorisi George VII qattiq qarshilik korsatdi va uning hukmronligining kop qismini 1395-1405 temuriylar bosqiniga qarshi kurashishga sarflashga majbur boldi. Amir Temur Gruziya ustidan butunlay nazorat ornata olmagan bolsa-da, ammo temuriylar mamlakat hech qachon qayta tiklana olmaydiga kuchli zarbani berdi. George VII Amir Temurning tinchlik shartlarini qabul qilishga va olpon tolashga majbur bolgan paytga kelib, mamlakat shaharlari vayronaga aylangan edi.